Görüntülü görüşme uygulamaları yaygınlaşınca birçok psikolog ve diyetisyen aynı soruyu soruyor: Danışanımı evimden, telefonumdan görsem sorun olur mu? Kısa yanıt, hizmeti nasıl ve hangi yapı üzerinden verdiğinize bağlı. Uzaktan danışmanlık kendi başına yasak değil; ancak Türkiye'de bunun tanımlı bir mevzuat çerçevesi var ve bu çerçevenin dışına çıkmak, ruhsatsız sağlık hizmeti tartışmasına kadar uzanabiliyor.
Bu yazıda uzaktan sağlık hizmetinin hangi kurallara bağlı olduğunu, hizmetin neden ruhsatlı bir birim üzerinden verilmesi gerektiğini, bireysel online terapi ve görüşmelerde sık karşılaşılan gri alanları ve danışan verisini KVKK'ya uygun saklamanın esaslarını tarafsız biçimde ele alıyoruz. Amaç tavsiye vermek değil, çerçeveyi netleştirip sizi doğru resmi kaynağa yönlendirmek.
Uzaktan sağlık hizmetinin yasal dayanağı
Türkiye'de uzaktan verilen sağlık hizmetleri boşlukta değil. 10 Şubat 2022 tarihli Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik, bu hizmetin kimler tarafından, hangi koşullarda ve hangi teknik altyapı üzerinden sunulabileceğini düzenliyor. Yönetmeliğin temel mantığı şu: uzaktan sağlık hizmeti, ayrı ve serbest bir faaliyet değil, ruhsatlı bir sağlık yapısının hizmetlerinin dijital ortama taşınmış hali olarak görülüyor.
Buradan çıkan sonuç önemli. Uzaktan hizmeti veren kişinin arkasında, yetkili idareden ruhsat almış ve sisteme kayıtlı bir sağlık birimi bulunması bekleniyor. Uzaktan sağlık hizmetleri kavramı, gelişigüzel açılan bir görüntülü görüşme değil; kayıt altına alınan, denetlenebilen ve danışan haklarının korunduğu bir hizmet biçimini tanımlıyor.
Hizmetin ruhsatlı birim (SMHB) üzerinden verilmesi
2025 yılında serbest çalışan sağlık meslek mensupları için yapı değişti. 29 Mart 2025 tarihli düzenlemeyle eski kabin sistemi kalktı ve yerine Sağlık Meslek Hizmet Birimi (SMHB) geldi. Serbest çalışmak isteyen psikolog, diyetisyen ve benzeri meslek mensupları, İl Sağlık Müdürlüğü'nden aldıkları ruhsatla kendi birimlerini açıyor.
Bu ruhsat, uzaktan danışmanlık açısından da belirleyici. Uygulamada mantık şöyle işliyor:
- Önce ruhsat, sonra hizmet. Danışmanlığı ister yüz yüze ister uzaktan verin, arkanızda ruhsatlı ve kayıtlı bir birim olması esas kabul ediliyor.
- Ruhsat kişiye özel. Birim ruhsatı meslek mensubunun kendisine bağlıdır; bir limited ya da anonim şirket adına "danışmanlık merkezi" ruhsatı gibi işletilemez.
- Uzaktan hizmet, birimin faaliyetinin uzantısıdır. Yani online görüşme, ruhsatlı biriminizde verdiğiniz hizmetin dijital kanalı olarak konumlanır; birimden bağımsız serbest bir faaliyet gibi değil.
Birimin kurulumu, uygunluk şartları ve uzaktan hizmet için ek bir bildirim gerekip gerekmediği il il uygulama farkı gösterebilir. Bu nedenle kesin ve bağlayıcı bilgi için bağlı bulunduğunuz İl Sağlık Müdürlüğü ile meslek örgütünüzü teyit etmeniz gerekir.
WhatsApp ve Zoom danışmanlığındaki gri alan
Sahada en çok karışan nokta burası. "Danışanla WhatsApp'tan yazışıyorum" ya da "Zoom'dan görüşüyorum, kimse karışmaz" yaklaşımı yaygın ama risk barındırıyor. Sorun görüşme aracının markası değil, hizmetin hangi yapı içinde verildiği ve nasıl kayıt altına alındığı.
Bireysel, ruhsatsız ve kayıt dışı yürütülen uzaktan danışmanlıkta öne çıkan riskler şunlar:
- Ruhsatsız faaliyet tartışması. Hizmeti ruhsatlı bir birime bağlamadan sürdürmek, uzaktan sağlık hizmeti mevzuatının dışında kalabilir.
- Kayıt ve izlenebilirlik eksikliği. Genel amaçlı sohbet uygulamaları, sağlık hizmetinin gerektirdiği kayıt, onam ve gizlilik düzenini karşılamak için tasarlanmadı.
- Veri güvenliği zafiyeti. Danışana ait sağlık verisinin kişisel bir mesajlaşma hesabında birikmesi, KVKK açısından ciddi bir açık oluşturur.
- Reklam ve tanıtım sınırları. Sosyal medyada uzaktan hizmeti abartılı ifadelerle duyurmak, sağlıkta geçerli tanıtım kısıtlarıyla çelişebilir.
Yaygın bir yanlış bilgiyi düzeltmekte fayda var: "Yurt dışındaki danışanla görüşüyorum, Türkiye mevzuatı beni bağlamaz" ya da "ücretsiz görüşürsem serbestim" gibi kabuller güvenli varsayımlar değil. Belirleyici olan sizin sağlık meslek mensubu sıfatınız ve hizmetin niteliğidir; bu konuları da resmi kaynaktan teyit etmek yerinde olur.
Hangi hizmetler uzaktan verilebilir, sınırlar nerede
Uzaktan sağlık hizmeti her şeyi kapsamıyor. Genel eğilim, danışanın durumunun uzaktan güvenle değerlendirilebildiği hallerde bu kanalın uygun görülmesi yönünde. Pratikte şu ayrım işe yarıyor:
- Uzaktan yürütülebilen işler: ön görüşme, bilgilendirme, takip görüşmeleri, danışmanlık niteliğindeki oturumlar, sonuçların ve planın gözden geçirilmesi.
- Fiziksel muayene veya müdahale gerektiren işler: yüz yüze değerlendirme, ölçüm ya da uygulama isteyen durumlar. Bunlarda uzaktan görüşme tek başına yeterli görülmeyebilir.
Psikolojik alanda ise psikoterapi ve psikolojik danışmanlık oturumlarının önemli bir bölümü uzaktan yürütülebiliyor. Online terapi bu çerçevede giderek daha çok tercih ediliyor, ancak kriz ve acil durumların yüz yüze değerlendirme gerektirdiği unutulmamalı.
Diyetisyenlikte ilk değerlendirme ve antropometrik ölçümlerin doğruluğu, psikolojide ise risk taşıyan tablolarda güvenli yönlendirme, uzaktan hizmetin sınırlarının konuşulduğu tipik başlıklar. Meslek örgütleri bu konularda mesleğe özgü rehber ve görüşler yayımlayabiliyor; kendi alanınızın güncel çerçevesi için bunları takip etmek gerekir.
KVKK ve danışan gizliliği
Danışana ait sağlık bilgisi, KVKK'da özel nitelikli kişisel veri kategorisinde. Bu, saklama ve işleme konusunda daha yüksek bir özen anlamına geliyor. Uzaktan çalışan bir psikolog ya da diyetisyenin gözetmesi gereken temel esaslar:
- Açık rıza ve aydınlatma. Danışanı verisinin nasıl işleneceği konusunda bilgilendirmek ve gereken hallerde rızasını almak.
- Amaçla sınırlı veri. Yalnızca hizmet için gerekli veriyi toplamak, gereğinden fazlasını biriktirmemek.
- Güvenli saklama. Kayıtları kişisel sohbet uygulamalarında değil, erişimi denetlenen ve yedeklenen bir sistemde tutmak.
- Gizliliğin korunması. Görüşme içeriğinin ve kayıtların üçüncü kişilerle paylaşılmaması; bu, hem danışan gizliliği hem de meslek etiği açısından temel bir yükümlülük.
Uzaktan çalışmada gizlilik, görüşmenin yapıldığı ortamı da kapsar. Sessiz, kapalı ve başkalarının duyamayacağı bir alan, hem danışan güvenini hem de gizlilik esasını destekler. Görüntülü görüşme için kullandığınız aracın güvenlik ayarları, oturuma katılım kontrolü ve kayıt politikası da bu bütünün parçası; danışana ait hiçbir görüntü ya da notun gelişigüzel ortamlarda tutulmaması gerekir.
Öne çıkan başlıklar
- Uzaktan danışmanlık yasak değil, ama tanımlı bir çerçeveye bağlı.
- Hizmetin ruhsatlı bir birim (SMHB) üzerinden verilmesi esas kabul ediliyor.
- Ruhsatsız, kayıt dışı bireysel görüşmeler gri alan ve risk taşıyor.
- Sağlık verisi KVKK'da özel nitelikli veridir; saklama ve gizlilik yüksek özen ister.
- İl ve meslek bazında uygulama farkları olabilir; resmi kaynağı teyit edin.
Buradaki bilgiler genel bir çerçeve sunar, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bağlayıcı bilgiyi İl Sağlık Müdürlüğü, meslek örgütünüz ve gerektiğinde bir hukuk danışmanından almanız gerekir. Detaylı mesleki şartlar için psikologlara ve diyetisyenlere yönelik sayfalarımıza da göz atabilirsiniz.
Biriminizi kurup uzaktan görüşmelere başladığınızda, randevuların düzenli akması, danışan geçmişinin tek yerde tutulması ve otomatik hatırlatmalar işi belirgin biçimde kolaylaştırır. Bulut Randevu, online randevu ve danışan takibini gizliliğe özen göstererek yönetmeniz için 7 gün ücretsiz denenebiliyor.
